سرور تیغه‌ای (بلید) چیست؟ ساختار، مزایا و معایب

سرور تیغه‌ای (Blade Server یا سرور بلید) یک سرور فشرده است که بدون منبع تغذیه، فن و کارت شبکه‌ی اختصاصی ساخته می‌شود و داخل یک شاسی مشترک (Enclosure) قرار می‌گیرد. این شاسی برق، خنک‌کاری و شبکه را برای همه‌ی بلیدها فراهم می‌کند. نتیجه، تراکم پردازشی بالا و کابل‌کشی بسیار کمتر نسبت به سرورهای مستقل است. در عوض، سرمایه‌گذاری اولیه برای شاسی لازم است و بلیدها بدون آن کار نمی‌کنند.

اگر تعداد سرورها کم است، معمولاً سرور رکمونت یا سرور تاور انتخاب منطقی‌تری است. اگر ده‌ها نود مجازی‌سازی دارید و فضای رک محدود است، بلید معنی پیدا می‌کند. در این مقاله ساختار بلید را با مثال واقعی HPE بررسی می‌کنیم و می‌گوییم کی به آن نیاز دارید.

این مطلب را خلاصه کن با:

ChatGPT Perplexity Claude Grok

سرور بلید چطور ساخته شده است؟

در سرور رکمونت هر دستگاه منبع تغذیه، فن و کارت شبکه‌ی خودش را دارد. در سیستم بلید این بخش‌ها از خود سرور جدا و در شاسی تجمیع می‌شوند. هر بلید فقط پردازنده، حافظه، چند دیسک (یا بدون دیسک) و کنترلر ارتباطی دارد.

شاسی (Enclosure): قاب اصلی که منبع تغذیه‌ها، فن‌ها و ماژول‌های شبکه را در خود دارد.
بلید (Server Blade): خودِ سرور که داخل جایگاه (Bay) شاسی سوار می‌شود.
ماژول‌های ارتباطی (Interconnect): سوئیچ‌های شبکه یا SAN که بلیدها از طریق backplane شاسی به آن‌ها وصل می‌شوند، نه با کابل جدا برای هر سرور.
مدیریت یکپارچه: در HPE ماژول Onboard Administrator، دسترسی به iLO هر بلید را از یک نقطه فراهم می‌کند. درباره iLO در راهنمای iLO بخوانید.

مثال واقعی: شاسی HPE BladeSystem c7000

معروف‌ترین شاسی HP، c7000 است. طبق مشخصات فنی HPE، این شاسی ۱۰U ارتفاع دارد و تا ۱۶ بلید نیم‌ارتفاع، یا ۸ بلید تمام‌ارتفاع، یا ترکیبی از آن‌ها (حداکثر ۱۶ بلید) را نگه می‌دارد. هر ۱U برابر ۴۴٫۴۵ میلی‌متر است. مدل کوچک‌تر آن، c3000، تا ۸ بلید را پشتیبانی می‌کند.

مشخصه	c7000	c3000
ارتفاع در رک	10U	نیازمند بررسی
حداکثر بلید نیم‌ارتفاع	۱۶	۸
تعداد جایگاه ماژول ارتباطی	۸	۴
ماژول مدیریت (Onboard Administrator)	تا ۲	نیازمند بررسی
فن‌ها	تا ۱۰ فن	نیازمند بررسی
مناسب برای	دیتاسنتر و مجازی‌سازی بزرگ	سازمان کوچک و شعب

ردیف‌هایی که «نیازمند بررسی» نوشته‌ایم از منبع معتبر تأیید نشده‌اند. قبل از خرید، پارت‌نامبر دقیق شاسی و نسل بلیدها را با کارشناس چک کنید. همه‌ی نسل‌ها با هر نسخه firmware سازگار نیستند. نسل‌های Gen1 تا Gen9 بلید در لیست پشتیبانی c7000 آمده‌اند. نحوه‌ی خواندن پارت‌نامبر در پارت نامبر HPE توضیح داده شده است.

مزایای سرور بلید

تراکم بالا: در یک شاسی ۱۰U تا ۱۶ سرور جا می‌شود. با ۱U برای هر رکمونت، این معادل ۱۶U است.
کابل‌کشی کمتر: کابل شبکه و برق به شاسی می‌رسد، نه به هر سرور.
مدیریت متمرکز: مشاهده برق و دمای هر بلید و کل شاسی از یک رابط.
افزونگی داخلی: منابع تغذیه، فن‌ها و ماژول‌های مدیریت بین بلیدها مشترک و قابل افزونه‌اند. مفهوم افزونگی را در معنی redundancy توضیح داده‌ایم.
مقیاس‌پذیری ساده: افزودن بلید به جایگاه خالی، بدون رک‌کردن سرور جدید.

معایب و محدودیت‌ها

هزینه شروع بالا: حتی با یک بلید، شاسی و ماژول‌های آن را باید بخرید.
وابستگی به شاسی: خرابی بخش مشترک می‌تواند چند بلید را همزمان تحت تأثیر بگذارد؛ برای همین افزونگی شاسی مهم است.
برق و خنک‌کاری متمرکز: یک شاسی پر، بار گرمایی و برقی زیادی دارد و باید با ظرفیت رک و PDU هماهنگ باشد.
قفل شدن در یک خانواده: بلیدها فقط با شاسی‌های سازگار کار می‌کنند و ارتقای قطعات به اندازه سرور رکمونت آزاد نیست.
مناسب پروژه کوچک نیست: برای سه چهار سرور، هزینه شاسی توجیه ندارد.

سرور بلید، رکمونت یا تاور؟

معیار	بلید	رکمونت	تاور
تراکم	بسیار بالا	بالا	پایین
سرمایه اولیه	بالا (شاسی)	متوسط	کم
کابل‌کشی	حداقل	هر سرور جدا	هر سرور جدا
انعطاف در ارتقا	محدود به شاسی	زیاد	زیاد
نیاز به رک	بله	بله	خیر
مناسب برای	دیتاسنتر و مجازی‌سازی بزرگ	اغلب شرکت‌ها	دفتر کوچک و شعبه

مقایسه کامل‌تر را در مقایسه سرور بلید، رک و تاور آورده‌ایم. اگر قرار است رک بخرید یا سرور را رک کنید، آموزش رک کردن سرور و ریل کیت سرور را ببینید.

چه کسانی به سرور بلید نیاز دارند؟

سازمان‌هایی با ده‌ها سرور مجازی‌سازی که فضای رک محدود است.
دیتاسنترهایی که یکپارچگی مدیریت و کابل‌کشی کمتر برایشان مهم است.
پروژه‌هایی که رشد پیش‌بینی‌شده دارند و می‌خواهند با افزودن بلید مقیاس بگیرند.

برای شرکت‌هایی با چند سرور، سرور اچ پی در حالت رکمونت یا تاور معمولاً مقرون‌به‌صرفه‌تر است. مدل‌های پرکاربرد در سرور DL380 و سرور DL360 هستند. اگر بودجه محدود است، سرور استوک HP را هم بررسی کنید. راهنمای انتخاب در راهنمای خرید سرور HP آمده است.

قطعات و ارتقا

پایه هر بلید پردازنده و حافظه است. برای ارتقا پردازنده سرور و رم سرور HP را مطابق نسل بلید انتخاب کنید و حتماً سازگاری پارت‌نامبر را چک کنید. اگر بلید دیسک محلی دارد، رید کنترلر و هارد سرور HP هم مهم‌اند. برای تأمین قطعات یدکی قطعات سرور HP را ببینید.

تفاوت سرور تیغه‌ای با سرور معمولی در عمل چیست؟

کاربر نهایی، ماشین مجازی یا اپلیکیشنی را روی بلید اجرا می‌کند و تفاوتی نمی‌بیند. تفاوت در سمت زیرساخت است. روی سرور مستقل، کارت شبکه، منبع تغذیه و دیسک به همان سرور وابسته‌اند. روی بلید، شبکه و برق بین بلیدها مشترک است. نتیجه این است که جابه‌جایی بار بین نودها، تعویض یک بلید و ارتقای ماژول شبکه برای کل شاسی ساده‌تر می‌شود. در عوض، برنامه‌ریزی ظرفیت برق و خنک‌کاری به‌جای سطح هر سرور، در سطح شاسی و رک انجام می‌شود.

اگر می‌خواهید روی بلید مجازی‌سازی کنید، بخش‌های بعدی زیرساخت (ذخیره‌سازی اشتراکی و شبکه) هم باید طراحی شوند. بلید بدون ذخیره‌ساز مشترک یا دیسک محلی، فقط محاسبات را فراهم می‌کند. RAID چیست؟ را برای انتخاب نحوه محافظت از دیسک‌های محلی بخوانید.

ملاحظات برق، خنک‌کاری و فضا قبل از خرید

برق: شاسی‌های c7000 با مدل‌های برق تک‌فاز و سه‌فاز عرضه شده‌اند و ورودی AC با ولتاژ بالا (۲۰۰ تا ۲۴۰ ولت) دارند. ظرفیت برق ساختمان و PDUهای رک را پیش از خرید بسنجید. نکات PDU در تفاوت PDU و PSU آمده است.
خنک‌کاری: شاسی پر از بلید گرمای متمرکز دارد. جریان هوای رک و ظرفیت کولینگ اتاق سرور باید بررسی شود.
فضا: شاسی c7000 معادل ۱۰U فضای رک می‌گیرد. اگر رک شما ظرفیت کافی ندارد، قبل از خرید جایگاه آن را مشخص کنید.
شبکه: بسته به ماژول‌های ارتباطی انتخابی، سوئیچ داخلی شاسی جایگزین بخشی از سوئیچ‌های بالادستی می‌شود. برای شبکه بالادستی سوئیچ سیسکو را ببینید.
نسل و firmware: سازگاری نسل بلید با Onboard Administrator و firmware شاسی را با پارت‌نامبر تأیید کنید.

چک‌لیست خرید سرور تیغه‌ای

تعداد نودهای فعلی و پیش‌بینی دو سال آینده را بنویسید. زیر ۶ تا ۸ نود معمولاً توجیه اقتصادی ندارد.
نوع بار (مجازی‌سازی، پایگاه‌داده، محاسبات) را مشخص کنید تا اندازه بلید و حافظه تعیین شود.
ظرفیت برق، خنک‌کاری و جایگاه رک را بسنجید.
طراحی شبکه و ذخیره‌سازی را همراه شاسی تعیین کنید.
پارت‌نامبر شاسی، بلید و ماژول‌های ارتباطی را از کارشناس تأیید بگیرید.
گارانتی و تأمین قطعات یدکی را بررسی کنید. برای قطعات سازگار قطعات سرور HP را ببینید.

اگر پروژه کوچک است یا بودجه محدود است، سرور HP G9 و سرور HP G10 را با مدل‌های رکمونت مقایسه کنید. برای انتخاب بین دو نسل، سرور G9 بخریم یا G10؟ را بخوانید.

ماژول‌های ارتباطی و Virtual Connect

در شاسی BladeSystem، شبکه و SAN از طریق ماژول‌های ارتباطی (Interconnect) در پشت شاسی انجام می‌شود. HPE ماژول‌های Virtual Connect را عرضه کرده که پروفایل شبکه و WWN هر بلید را در سطح شاسی مدیریت می‌کند؛ با آن می‌توان بلید را جابه‌جا یا جایگزین کرد و پروفایل شبکه‌اش بدون تغییر کابل‌کشی به بلید جدید منتقل شود. شاسی c7000 هشت جایگاه ماژول ارتباطی دارد و جایگاه‌های ۳ و ۴ باید از یک نوع باشند، چون به یک مزانین مشترک می‌رسند.

ذخیره‌سازی برای بلید

بلیدها فضای کمی برای دیسک دارند. راه‌های رایج: دیسک محلی داخل خود بلید، بلید ذخیره‌ساز مثل D2220sb که برای بلیدهای Gen8 تا ۱۲ دیسک SFF اضافه می‌کند، یا SAN و ذخیره‌ساز شبکه‌ای. اگر سرویس شما مجازی‌سازی با ذخیره‌ساز اشتراکی است، طراحی SAN را همزمان با شاسی انجام دهید. اگر دیسک محلی استفاده می‌کنید، از رید کنترلر مناسب و هارد سرور HP هم‌نوع استفاده کنید و در انتخاب سطح RAID RAID چیست؟ را ببینید.

برق و خنک‌کاری شاسی در عمل

شاسی c7000 تا شش منبع تغذیه و ده فن دارد و برق از طریق backplane مشترک بین همه بلیدها توزیع می‌شود، به‌طوری‌که ظرفیت کامل منابع تغذیه برای هر بلید در دسترس است. برای افزونگی، منابع تغذیه را به دو مسیر برق مستقل وصل کنید. اگر شاسی کامل پر نباشد، جایگاه‌های خالی باید با پنل پوششی بسته شوند تا جریان هوا درست بماند. نکته ارتباط برق با PDU رک را در PDU و PSU خوانده‌اید. برای ظرفیت دقیق برق مدل شاسی را از QuickSpecs HPE بخوانید.

اگر یک بخش مشترک خراب شود چه می‌شود؟

اکثر اجزای مشترک شاسی افزونه‌اند: منبع تغذیه، فن، ماژول مدیریت و ماژول شبکه. ولی backplane (midplane) تک‌نقطه است و نادر ولی بحرانی است. طراحی درست، دو ماژول شبکه در دو جایگاه مجزا، دو مسیر برق و یک ماژول مدیریت دوم است. این منطق در مفهوم کلی افزونگی در سرور هم آمده است.

نسل بلید و مسیر ارتقا

شاسی c7000 از بلیدهای نسل‌های مختلف پشتیبانی می‌کند و در لیست رسمی HPE از Gen1 و Gen5 تا Gen9 آمده است. نسخه Onboard Administrator و firmware ماژول‌های ارتباطی تعیین می‌کند کدام نسل می‌تواند کنار هم کار کند. برای پروژه‌های جدید معمولاً سازمان‌ها یا از پلتفرم‌های جدیدتر HPE استفاده می‌کنند یا به سرور رکمونت مهاجرت می‌کنند. اگر بلید مستعمل می‌خرید، حتماً سازگاری با شاسی و firmware را از فروشنده بپرسید. برای تعیین ظرفیت CPU و رم، پردازنده سرور و رم سرور را با نسل بلید تطبیق دهید.

مثال محاسبه تراکم

فرض کنید ۱۶ سرور مجازی‌سازی لازم دارید. با سرور رکمونت 1U، ۱۶U فضا، ۳۲ پاور (دو پاور هر سرور)، ۱۶ کابل مدیریت و دست‌کم ۳۲ کابل شبکه نیاز دارید. با شاسی c7000 پر، ۱۰U فضا و ۶ پاور مشترک دارید و کابل‌کشی به ماژول‌های شاسی محدود می‌شود. در عوض هزینه شاسی و ماژول‌ها را باید یک‌جا بپردازید. اگر تعداد سرور شما نزدیک به ۸ یا ۱۶ است، بلید از نظر فضا و مدیریت برنده است؛ برای ۳ یا ۴ سرور معمولاً رکمونت یا تاور ارزان‌تر است. حاصل جمع، بستگی به قیمت روز و پیکربندی دارد و باید با کارشناس محاسبه شود. این عدد فقط برای نشان دادن منطق مقایسه است.